paxvoorvrede.nl maakt gebruik van cookies om je de inhoud van deze website optimaal te kunnen presenteren.

https://www.paxvoorvrede.nl/actueel/nieuwsberichten/verdeelde-verwachtingen

Verdeelde verwachtingen

23-01-2008

Twee weken geleden bezocht Jannie Kuik namens de vredesorganisatie IKV Pax Christi Israël en de Palestijnse Gebieden. In dezelfde tijd reisde President Bush rond in de regio, op zoek naar een oplossing. Jannie Kuik sprak met burgers aan beiden kanten van het conflict.

Friesch Dagblad, 21 januari 2008

Een week van gesprekken met Israëliërs en Palestijnen in Nablus, Jeruzalem, Ramallah, Tel Aviv, Hebron en Gaza leert dat vooral de leefomstandigheden de ideeën bepalen. De algemene publieke opinie in Israël is lauw. De Israëliërs uit de vredesbeweging die ik spreek, zijn ervan overtuigd dat een vredesverdrag deze keer kan lukken. Zij denken dat dit keer alle moeilijke punten, zoals de grenzen, nederzettingen, de kwestie Jeruzalem en de problematiek van de Palestijnse vluchtelingen opgelost kunnen worden. De uiterst linkse Israëlische vredesactivisten zijn sceptisch.

Ik heb een lang gesprek in Tel Aviv met professor Yitzhak Schnell. Schnell is hoogleraar sociale geografie en actief in de vredesbeweging in Israël. IKV Pax Christi heeft al jaren contact met hem. Ook hij heeft een gematigd vertrouwen in de uitkomst van een vredesproces. “Bush is als politicus gevoelig voor zijn achterban. Minister van Buitenlandse Zaken Condoleeza Rice is een stevige en redelijk eerlijke bemiddelaar. Zij durft te zeggen waar het op staat. Ze heeft publiekelijk gezegd dat Oost-Jeruzalem bezet gebied is. Nog niet eerder heeft een hoge Amerikaanse functionaris zich publiekelijk zo uitgelaten over de door Israël geannexeerde stad.” Schnell ziet een proces voor zich waarin aan het eind van het jaar de vrede op papier geregeld is. “Deze Palestijnse regering is bereid hiertoe en premier Olmert is serieus. Daarna moeten de afspraken natuurlijk nog wel geïmplementeerd worden en dat kan tijd vergen.”

De Palestijnse bereidheid om tot een definitief vredesverdrag te komen, blijkt ook uit een gesprek met Majdi Khaldi, politiek adviseur van de Palestijnse president Abbas. Hij stelt vol zelfvertrouwen dat Israël een oplossing nog harder nodig heeft dan de Palestijnen. “Nu geen tweestatenoplossing betekent op den duur een eenstaatoplossing! En daarin zullen de Palestijnen over niet al te lange tijd de meerderheid vormen!” Abbas stelt zich hard op tegenover Hamas. Ze zullen diep door het stof moeten gaan voor er weer samenwerking mogelijk is met Fatah, de partij van president Abbas.

In de stad Nablus op de Palestijnse Westoever Ontmoeten we Bilal Salama. Hij is betrokken bij het gemeenschapscentrum in Nablus en vertelt hoe de situatie onder de nieuwe regering is verbeterd. “De politie heeft rust, orde en veiligheid op straat teruggebracht.” Wapens zijn in beslag genomen en burgers worden weer gedwongen zich aan de regels te houden.

Toch valt het Israëlische leger nog vaak midden in de nacht huizen binnen om arrestaties te verrichten. De Palestijnse politie mag zich dan niet op straat vertonen. “Het Israëlische leger weigert samen te werken met de Palestijnse autoriteiten. Dat is slecht voor het imago van onze politie en onze politici. En het is beangstigend”, zegt Bilal. “Met eigen ogen zie ik hoe de checkpoints rond Nablus nog allemaal intact zijn. Jonge mannen tot 35 jaar worden niet doorgelaten.”

Gaza
Ook in het andere deel van de Palestijnse Gebieden, de Gazastrook, is de rust en veiligheid op straat zichtbaar toegenomen. Hamas beheerst het openbare leven en oefent haar gezag op intimiderende wijze uit. Als ik de grens oversteek van Israël naar de Gazastrook is er geen administratieve controle meer aan de Palestijnse kant. Maar nauwelijks vijf minuten later wordt onze auto klemgereden door een grote four-wheel drive met daarin drie mannen. Een van hen posteert zich voor mijn deur. Mijn chauffeur wordt ondervraagd. Daarna wordt de inhoud van mijn tas geïnspecteerd. We mogen doorrijden.

De gesprekken die ik heb in Gaza ademen een sfeer van wanhoop. De woede richt zich allereerst op Israël. Vrijwel iedereen is van mening dat de voortdurende beschietingen vanuit Gaza Israël wel goed uitkomen. Een van mijn gesprekspartners zegt: “Ze willen geen vrede en Gaza is hun troefkaart! Daarmee kunnen ze aan de hele wereld laten zien dat ze worden bedreigd door terroristen!”

Dat samenzweringstheorieën gedijen en bitterheid overheerst, is gezien de leefomstandigheden niet vreemd. De isolatie treft de gewone burgers en niet Hamas. Er is niets meer te krijgen tenzij tegen woekerprijzen. Bijna alle bedrijven zijn gesloten. De werkloosheid is zeventig procent. Ernstig zieken kunnen geen adequate medische behandeling krijgen. Er zijn tunnels gegraven die uit de Gazastrook leiden. Ze floreren en geld en wapens stromen binnen. Hamas smokkelt ook mensen in en uit. Mijn gesprekspartner spreekt met verontwaardiging: “Jongens worden getraind in Iran en Israël laat dat toe!”

Ik spreek met een groep activisten uit de Gazastrook. Hun woede richt zich ook op Hamas. “Ze hebben al hun beloften geschonden en bemoeien zich tot in de privé sfeer met het leven van mensen.” Er is angst om Hamas publiekelijk te kritiseren. In de loop van de gesprekken tekent zich een verschil af tussen de jongeren en de ouderen waarmee ik spreek. De ouderen weten niet hoe de eenheid weer hersteld moet worden. Hen spreekt het idee van de ‘Westoever als model’ aan. “Als het daar beter gaat, zien wij ook licht aan het eind van de tunnel.”

Maar hoe zich dat moet vertalen in een nieuwe aansluiting tussen Westoever en Gaza blijft onduidelijk. “Verkiezingen? Daar zal Hamas niet aanwillen, want dat verliezen ze!” De jongeren zijn van mening dat Hamas alleen met geweld uit de macht kan worden gezet. Maar wie moet dat doen? “De internationale gemeenschap”, oppert een jonge man. Maar iemand anders fluistert, hand half voor de mond: “Ik ben ontzettend bang voor een Israëlische invasie, de doden en het geweld, maar het is misschien de enige manier?”

Kloof
De kloof tussen de Westoever en Gaza is groot en groeiende. Op de Westoever waar Hamas niet de meerderheid van de bevolking achter zich heeft, stelt Hamas zich, onder druk, coöperatief op. In de stad Hebron, op de Westoever, heeft zich op dat punt een interessante ontwikkeling voorgedaan.

Net als in Gaza spelen ook in deze oude stad families een belangrijke rol. Direct na de coup van Hamas in de Gazastrook hebben de drie grootste families van Hebron samen met de leiders van Hamas en Fatah, afgesproken zich wederzijds van geweld te onthouden. De verwachtingen over de hernieuwde pogingen om tot een vredesproces te komen zijn op de Westoever niet hoog gespannen, maar er is hoop. In Gaza lijkt zelfs de hoop verloren. Ondertussen zetten de politici de vredesbesprekingen door.

Jannie Kuik is projectleider ‘Israël en Palestina’ bij het IKV Pax Christi

Bruggen slaan tussen verdeelde gemeenschappen, Midden-Oosten

Reageren? Praat mee op Facebook en Twitter.