paxvoorvrede.nl maakt gebruik van cookies om je de inhoud van deze website optimaal te kunnen presenteren.

https://www.paxvoorvrede.nl/actueel/nieuwsberichten/kroaten-moeten-hun-leven-beteren

Kroaten moeten hun leven beteren

10-10-2012

Als alle 27 lidstaten akkoord gaan, wordt Kroatië op 1 juli 2013 lid van de Europese Unie. Maar hoe democratisch is Kroatië nu? Daarover schreven IKV Pax Christi medewerkers een artikel in het Nederlands Dagblad.

De Europese Unie heeft zogeheten voortgangsrapportages uitgebracht. Daarin worden landen als Bosnië-Herzegovina, Servië en Kosovo beoordeeld. Zij hebben een aanvraag ingediend om op termijn toe te treden tot de Europese Unie. Kroatië loopt al een beetje voor op de andere voormalige staten. Maar hoe democratisch is Kroatië nu?

Door Dion van den Berg en Emma Haverkamp

Als alle 27 lidstaten daarmee akkoord gaan, wordt Kroatië over één jaar, op 1 juli 2013, de 28e lidstaat van de Europese Unie (EU). Dat is niet alleen een belangrijke stap voor het land zelf, menen velen in Brussel, maar ook voor de andere door oorlog getroffen landen in de regio, zoals Servië, Kosovo en Bosnië-Herzegovina. Kroatië wordt hen als voorbeeld gesteld. Wie stevig werkt aan de hervormingen, zal beloond worden, zo luidt de boodschap aan de buurlanden.

Hoewel er ontegenzeggelijk veel ten positieve veranderd is in Kroatië, lijkt het afgelopen jaar de hervormingsdrift grotendeels te zijn verdwenen. Het etnisch nationalisme vormt nog steeds een sterke onderstroom in politiek en samenleving en staat de worteling van een democratische mentaliteit in de weg. In december 2011 nam het Kroatische parlement een controversiële wet aan die vonnissen en juridische documenten van Joegoslavië, Servië en het Joegoslavische leger nietig en ongeldig verklaart. Dit bemoeilijkt de juridische samenwerking tussen Servië en Kroatië, omdat zo juridische claims van Servië simpelweg genegeerd kunnen worden.

Een extra bron van zorg is de omgang met het eigen recente oorlogsverleden. De partij van Branimir Glavas, een veroordeelde oorlogsmisdadiger die een straf van acht jaar uitzit in buurland Bosnië-Herzegovina voor marteling en oorlogsmisdaden tegen Kroatische Serviërs, won een half jaar terug zes zetels in het parlement. De veroordeling door het Joegoslavië-Tribunaal van Ante Gotovina werd door velen in Kroatië afgewezen; zij zien hem als een oorlogsheld. Belangrijke maatschappelijke organisaties als het Vredescentrum in Osijek, het Kroatische Helsinki-Comité en Dokumenta hekelen het gebrek aan doorzettingsvermogen bij de juridische hervormingen. Samen met kritische burgers wijzen zij erop dat etnische politiek en oude (communistische en nationalistische) denkpatronen nog steeds grote invloed hebben op het politieke debat, het staatsapparaat en de inrichting van de samenleving.

Betekent dit dat de EU Kroatië alsnog op afstand moet houden, het EU-lidmaatschap voorlopig moet ontzeggen en dat we het toetredingsproces van andere landen op de Westelijke Balkan maar in de ijskast moeten plaatsen? Zeker niet. Wij zien dat de huidige regering, die een half jaar geleden aantrad, probeert te breken met de politieke reflexen van het verleden, maar het kost tijd om een staatsapparaat te laten werken vanuit een andere mentaliteit. Kritische betrokkenheid van buitenaf ondersteunt dat proces. Een uitnodigend Europees perspectief is al met al toch een belangrijke stimulans voor democratisering, stabiliteit en ontwikkeling in Kroatië en de regio. Dat is in het belang van die landen, maar ook van de EU als geheel. Maar Kroatië kan niet als voorbeeld dienen voor de regio als het hervormingen laat versloffen en als politici nog veelvuldig discriminerende nationalistische taal bezigen. De Europese ambtenaren moeten daarom het komende jaar niet alleen problemen signaleren in de monitoring rapportages; de Europese Commissie, Nederland en andere lidstaten moeten consequent hameren op het doorzetten van de juridische hervormingen in Kroatië en publiekelijk het verheerlijken van oorlogsmisdadigers blijven veroordelen.

Dion van den Berg is senior programmaleider van IKV Pax Christi. Emma Haverkamp deed voor IKV Pax Christi onderzoek naar de juridische hervormingen in Kroatië.

 

Balkan

Reageren? Praat mee op Facebook en Twitter.