paxvoorvrede.nl maakt gebruik van cookies om je de inhoud van deze website optimaal te kunnen presenteren.

https://www.paxvoorvrede.nl/actueel/nieuwsberichten/kom-in-het-reine-met-srebrenica

Kom in het reine met Srebrenica

17-07-2015

Vandaag, zaterdag 11 juli, zou gedenkdag moeten zijn van de grootste genocide in Europa na de Tweede Wereldoorlog. Vandaag zou de Nederlandse vlag op het Ministerie van Defensie halfstok moeten hangen. Als eerbetoon aan al die jongens, al die mannen die in 1995 net zo'n geweldige vakantie hadden willen vieren als wij. Vandaag zou voor Nederland een mooie dag zijn om in het reine te komen met zijn eigen recente geschiedenis.

Op 11 juli 1995 lagen we op het strand, toen om zeven over twee 's middags de Bosnische Serviërs de vlag van de Servische republiek hesen in Srebrenica. Wij, die later op de dag op het terras van een restaurant de menukaart raadpleegden en licht ontstemd waren omdat er geen carpaccio op stond. Op dat moment waren de vrouwen en kinderen uit Srebrenica op weg naar Potocari en bevonden de mannen zich in de bossen en bergen. De executies waren al begonnen toen wij aan het dessert zaten.

We maakten een wandeling door de duinen toen Mladic tegen Karremans zei: "Neem gerust nog een sigaret, het zal niet je laatste zijn." Hij hief zijn glas en zei "proost!" We zwommen in zee op het moment dat de lokale VN-medewerkers Almir en Faruk hun laatste fax naar Geneve stuurden: "URGENT! als iemand in de wereld de Serviërs kan stoppen en de bevolking redden, dan moet hij dit NU doen. Alstublieft, help!"
Niemand deed iets. En wij? Wij dronken nog een glas wijn, ik ging achter de piano zitten en speelde een pasgeschreven liefdeslied voor mijn vrouw. Ik speelde slecht, ik vond mezelf een waardeloze pianist.

Niemand deed iets, toen op 12 en 13 juli in Potocari de jongens en mannen van de vrouwen gescheiden werden. Het gebeurde onder de ogen en oren van de internationale gemeenschap. Niemand deed iets toen 300 moslimmannen op de compound werden overgedragen aan de Serviërs, die plechtig beloofden dat de mannen zouden worden geëvacueerd, ze werden geëxecuteerd.

Natuurlijk niet voor de ogen en oren van de internationale gemeenschap, maar die ogen en oren hadden wel hun vermoedens kunnen hebben, Mladic vervolgde de moslims al voordat die ogen en oren er waren. Ze hadden vermoedens, ze hebben doden gezien, ze hebben gefotografeerd, had dat rolletje dan ook naar de Hema gebracht. Ze hadden vermoedens, sterker, ze wisten het zeker, ze hebben het niet gemeld. 
"Niet aan gedacht, eerlijk gezegd," zei Karremans tijdens de parlementaire enquête, "we waren moe." Hij was, zoals Frank Westerman schrijft, niet de juiste man op de juiste plaats, dat kan gebeuren. En, zeer belangrijk, hij kreeg geen luchtsteun, sinds kort weten we waarom. Die waarheid is te cynisch voor woorden. De enclaves werden opgeofferd, de Serviërs hadden Westerse gijzelaars. Pas toen die vrij waren werd het bombarderen hervat, om ze naar de onderhandelingstafel te drijven.
Hoe voelt dat? Als je vader, je broer, je kind, je oom is geofferd voor een groter plan, zonder medeweten van Dutchbat overigens. Wij kunnen ons dat niet voorstellen. Het enige dat we kunnen doen is onze handen uitsteken.

We kunnen zeggen dat in Srebrenica iedereen elkaar in de steek heeft gelaten. Groot-Brittannië, Frankrijk en de VS Dutchbat en Dutchbat de Moslims. We kunnen zeggen dat we, mede door het mandaat en de te lichte bewapening niet hebben kunnen voorkomen dat er meer dan 8000 jongens en mannen de dood vonden. We waren daar, we namen deel, het ging fout, dus ons treft blaam. Nederland mag zijn handen niet wassen in onschuld. Minister Hennis heeft excuses aangeboden aan de nabestaanden van elektricien Rizo Mustafic en die van de broer en vader van tolk Hasan Nuhanovic. "De staat betreurt het dat de heer Mustafic en de heren Hanunovic de compound hebben moeten verlaten." 

Deze excuses betreur ik. Ze zijn weggestuurd, en er dient betreurd te worden dat ze in de armen van de Serviërs werden gedreven waarna ze de dood vonden. En niet alleen voor deze drie dient dat betreurd te worden, voor alle driehonderd. Het is angst, die voorzichtigheid, angst voor schadeclaims. Maar als er ruimte is voor 5 miljard aan lastenverlichting, waarom is er dan geen ruimte voor eventuele schadeclaims? Excuses zijn voor alle betrokkenen een lastenverlichting.
“Wij betreuren het, nee, het spijt ons dat wij niet hebben kunnen voorkomen dat uw mannen, vaders, zonen, ooms, in handen van de Serviërs zijn gevallen.

Het is niet veel, u krijgt ze er niet mee terug, maar weet dat we het verschrikkelijk vinden dat we gefaald hebben.” 

Dit is een verkorte versie van de toespraak van schrijver en cabaretier Vincent Bijlo tijdens de Nationale Srebrenica herdenking op zaterdag 11 juli 2015. De toespraak is ook in bewerkte vorm gepubliceerd in het Algemeen Dagblad. 

Een betere omgang met een gewelddadig verleden, Balkan

Reageren? Praat mee op Facebook en Twitter.