paxvoorvrede.nl maakt gebruik van cookies om je de inhoud van deze website optimaal te kunnen presenteren.

https://www.paxvoorvrede.nl/actueel/nieuwsberichten/hij-van-de-republiek

Hij-van-de-Republiek

13-12-2013

Medewerkers van IKV Pax Christi bezoeken regelmatig de plekken waar de organisatie vredesprojecten steunt. Programmaleider Congo Jogien Bakker was begin december in Ituri, een provincie in noordoost Congo. Daar bezocht zij enkele lokale vredescomités. Ondertussen toerde ook president Kabila 'toevallig' door deze regio ver van de hoofdstad. Een impressie van vele tegenstrijdigheden.

De dag dat ik in Bunia, de hoofdstad van Ituri, aankwam, hoorde ik het slechts terloops. Langs m'n neus weg vroeg ik waar al die auto's bij het hotel voor kwamen. "C'est comme toujours, Jo".  De chauffeur die me vaak ophaalt van het vliegveld haalde zijn schouders op. "Een grote conferentie voor het één of ander, of misschien ook wel het gevolg van de President, die gisteravond is komen aanwaaien."

"De President, in Bunia? Was hij al eens eerder hier? Kabila himself?"
"Jawel, ik zei het al: de President. Die-van-de-Republiek."

Het interesseerde hem niet zo.

Later vroeg ik aan de directeur van het 'Netwerk voor Recht en Vrede' wat president Kabila kwam doen. "Men zegt dat hij vanuit Kisangani de aanleg van de wegen wil inspecteren," antwoordde hij. Een mondhoek trilt van de binnenpret: "Zevenhonderd kilometer en een hele nacht zat de President van de Republiek op nationale hobbelroute nummer 4. Hij kwam vast te zitten in de modder. "

Grand Tour
Op deze niet helemaal geloofwaardige verklaring kwam de volgende dag nog een aanvulling. Hij-van-de-Republiek bezocht de vluchtelingen van de in Ituri recent weer opgevlamde oorlog tussen het nationale leger en een oude militie, die zich het 'Patriottisch Verzetsfront van Ituri' noemt. Hij toonde zich als een soort Koningin Juliana die te midden van de slachtoffers van de Watersnoodramp persoonlijk haar medeleven overbrengt. Om het aangedane leed te verzachten, beloofde hij de pakweg tweehonderdduizend van-huis-en-haard verdrevenen dat zij in januari weer naar huis kunnen terugkeren. Waarschijnlijk. De volgende morgen onthulde de radio een meer cruciaal motief voor de presidentiële reis. Bunia vormde het startschot voor een 'Grand Tour', een triomftocht van de President van de Republiek door het Oosten des Lands. Immers, nu ten zuiden van Ituri de M23 - een belangrijke rebellengroep, maar in deze contreien slechts één van de vele-  lijkt overwonnen, mag het volk aanschouwen hoe het Staatshoofd het hele Oosten van Congo weer stevig in handen heeft.

De slechte slang
Diezelfde morgen bezocht ik een vredescomité, om te horen wat zij vinden van de strijd tussen het regeringsleger en het Patriottisch Verzetsfront . Het Front is een tribale restantmilitie van de grote oorlog in 2002 en 2003. Ze werd in 2008 nieuw leven ingeblazen door commandant Cobra Matata, vrij vertaald: 'Slechte Slang'. Cobra is eerder als onderdeel van een vredesdeal geïntegreerd in het Regeringsleger. In 2008 besloot hij te deserteren en keerde hij terug naar zijn oude basis in Walendu Bindi. Hij geniet er van de half gedwongen, half vrijwillige steun van de bevolking. En van een goed producerende goudmijn.

Valérie,  coördinatrice van vredescomités, en chauffeur François gidsten me naar een vredescomité in het dorp Bogoro, net buiten het huidige oorlogsgebied. In 2003 was dit nog het toneel van één van de gruwelijkste slachtpartijen tijdens de 'grote' Ituri-oorlog. Het is een zaak geworden bij het Internationaal Strafhof in Den Haag. Bogoro ligt maar een uurtje rijden van Bunia, in de zogenaamde Blauwe Bergen. Het kalige landschap oogt frisgroen, met een rots hier en daar en een enkele boom. Een bergetappe van de Tour de France zou er niet misstaan. Valérie, een tanige ex-onderwijzeres, articuleert op de haar eigen zachte en langzame manier: "De mensen lijden hier zoveel, en al zolang. C'est vraiment terrible." Het is een relatief klein gebied, dat al sinds eind jaren negentig in oorlog is. Tegenwoordig weer heftiger dan ooit.

Roofstaat
Hij-van-de-Republiek is de belichaming van Roofstaat Congo. President Kabila en zijn politiek militaire entourage laten het toe dat er geen behoorlijke soldijbetaling  in Congo is. In arren moede, en onder leiding van hun meerderen, installeren soldaten barrières op de wegen om passerende burgers aan te houden en 'belastinggeld' van ze te eisen. Een deel van de opbrengsten wordt door de soldaten onderling verdeeld, en een ander deel wordt naar hoofdstad Kinshasa gestuurd. Dat gaat naar dezelfde legertop en politieke elite die hun loon nauwelijks betalen. In het oorlogsgebied zijn sinds september de oude militaire checkpoints weer intensief in gebruik genomen. Op trajecten van twintig kilometer lengte zijn wel zes of zeven barrières opgeworpen.

In andere delen van Ituri is de dichtheid van militaire tolpunten weliswaar minder groot, maar daar worden bewoners geconfronteerd met  de - overigens wettige - tolheffingen van FONER, de wegenautoriteit. Dollars en Congolese franken vliegen bij de slagboom door het kantoorloket, zonder dat er ook maar één teken is dat FONER iets aan wegenonderhoud doet. Want daar is het geld weldegelijk voor bedoeld. Kuilen, hobbels, eindeloos wachten tot een vrachtwagen uit de modder is getrokken, dat is het meest zichtbare werk van FONER. Bij binnenkomst van de oorlogsregio, waar Hij-van-de-Republiek net op bezoek was, valt ons oog onmiddellijk op een groot spandoek boven de van gaten kolkende weg:

"FONER bedankt de President van de Republiek voor de Vrede, en voor het
Bijeengaren van de Inkomsten voor Wegenonderhoud."

De schokdempers verduren net een zware klap als Valérie haar zacht nadrukkelijke commentaar geeft:  "Kijk, dat spandoek, ik vind dat ironisch, h-e-e-l, h-é-é-l  e-r-g ironisch..".

Jogien Bakker
 

Afrika

Reageren? Praat mee op Facebook en Twitter.